بعد از پیچخوردگی چه اتفاقی میافتد
در یک پیچخوردگی معمولیِ رو به داخل (inversion)، رباطهای خارجی مچ پا، عمدتاً رباط تالوفیبولار قدامی (ATFL)، پاره میشوند. این رباطها جوش میخورند، اما ممکن است بلندتر از طول اولیهشان جوش بخورند و مفصل از نظر مکانیکی شل بماند.
به همان اندازه مهم این است که پایانههای عصبی داخل این رباطها به مغز خبر میدهند که مفصل در فضا در چه وضعیتی است. بعد از آسیب، این بازخورد ضعیف میشود و عضلات دیگر بهموقع مچ پا را محکم نمیکنند. به این حالت بیثباتی عملکردی میگویند، و همین توضیح میدهد چرا برخی افراد با رباطهایی که ظاهر طبیعی دارند باز هم دچار خالی کردن مچ پا میشوند.
بیشتر موارد بیثباتی مزمن ترکیبی از هر دو است.
ارزیابی
- شرح حال: هر چند وقت یک بار مچ پا خالی میکند، روی چه سطحی، و آیا در فاصله این دفعات درد وجود دارد
- تستهای کشوی قدامی (anterior drawer) و شیب تالوس (talar tilt) برای بررسی شلی مکانیکی
- بررسی راستای پشت پا، چون پاشنهای که رو به داخل (واروس) قرار دارد زمینهساز پیچخوردگی است و اگر نادیده گرفته شود، باعث شکست ترمیم رباط میشود
- بررسی شلی عمومی مفاصل (هایپرموبیلیتی)
- MRI در صورتی که بین دفعات خالی کردن درد وجود داشته باشد، برای بررسی آسیب غضروف، پارگی تاندونهای پرونئال یا گیرافتادگی (impingement)
درمان
توانبخشی مقدم است و برای بیشتر افراد نتیجه میدهد. این برنامه اختصاصی است: تقویت عضلات پرونئال و ساق پا، تمرین تعادل روی یک پا که کمکم به سطوح ناپایدار میرسد، و تمرینهای مخصوص ورزش هر فرد. برای قضاوت منصفانه درباره نتیجه، دستکم ۳ ماه زمان لازم است. استفاده از بریس یا تیپزدن هنگام ورزش در این دوره مفید است.
جراحی زمانی پیشنهاد میشود که با وجود این برنامه، بیثباتی ادامه داشته باشد.
- ترمیم بروسترومگولد. رباطهای کشیدهشده کوتاه میشوند، دوباره به فیبولا وصل میشوند و با رتیناکولوم اکستانسور تقویت میشوند. قابل اعتماد است و روش پیشفرض.
- ترمیم تقویتشده یا بازسازی رباط، با استفاده از گرافت یا نوار بخیه، وقتی بافت خود رباط کافی نیست، مفاصل بیمار بیش از حد شل است، یا ترمیم قبلی شکست خورده است.
- آرتروسکوپی در همان جلسه جراحی، برای درمان ضایعات غضروفی، قطعات آزاد یا گیرافتادگی قدامی.
- استئوتومی استخوان پاشنه (calcaneal osteotomy)، وقتی پاشنه در وضعیت واروس قرار دارد. اصلاح راستا از ترمیم محافظت میکند.