پای گود (قوس بلند کف پا)

این عارضه چیست

در پای گود (cavus foot)، قوس کف پا به‌طور غیرطبیعی بلند است و پاشنه به داخل کج می‌شود، به همین دلیل اسم کامل آن معمولاً پای کاووواروس (cavovarus) است. نتیجه، پایی است که روی لبه‌ی بیرونی‌اش بار خیلی زیادی تحمل می‌کند و در قسمت میانی بار خیلی کمی.

چرا اهمیت دارد

• پیچ‌خوردگی‌های مکرر مچ پا، چون پاشنه به داخل چرخیده است و مچ پا از همان ابتدا در وضعیتی ناپایدار قرار دارد.
• درد زیر پنجه‌ی پا، به‌خصوص زیر سر متاتارس اول و پنجم.
• چنگالی شدن انگشت‌ها، به دلیل عدم تعادل میان عضلات بلند و کوتاه.
• شکستگی‌های استرسی متاتارس پنجم.
• مشکلات تاندون‌های پرونئال در سمت بیرونی مچ پا.
• آرتروز زودرس مچ پا به دلیل فشار مداوم به سمت داخل (واروس).

پیدا کردن علت

مهم‌ترین سؤال این است که پا بدون علت مشخص (ایدیوپاتیک) این شکل را پیدا کرده یا علت آن عصبی است. پای کاووواروسی که رو به پیشرفت است، یا در یک طرف بدتر است، نیاز به معاینه‌ی عصبی دارد و اغلب نوار عصب و تست ژنتیک هم لازم می‌شود. بیماری شارکو ماری توث شایع‌ترین علت قابل تشخیص است. از علت‌های دیگر می‌توان به سابقه‌ی سندرم کمپارتمان، ناهنجاری‌های نخاع و پاچنبری باقی‌مانده اشاره کرد.

تست بلوک کلمن (Coleman block test) هنگام معاینه انجام می‌شود تا مشخص شود وضعیت پاشنه انعطاف‌پذیر است و از جلوی پا ناشی می‌شود یا نه، و همین مستقیماً تعیین می‌کند که آیا لازم است استخوان پاشنه بریده شود.

درمان

درمان غیرجراحی برای کم کردن فشار و ایجاد پایداری است: گوه‌ی خارجی، کفی طبی نرم و ضربه‌گیر، بوت با ساق بلندتر برای کسانی که بارها دچار پیچ‌خوردگی می‌شوند، و تقویت عضلات پرونئال.

جراحی بر اساس تغییر شکل خاص هر بیمار برنامه‌ریزی می‌شود و معمولاً ترکیبی از این کارهاست:

• آزادسازی فاشیای کف پا (plantar fascia)، وقتی قوس کف پا کشیده و مهار شده است
• استئوتومی متاتارس اول برای بالا آوردن آن (dorsiflexion osteotomy)، که ستون اول پا را، که به سمت پایین خم شده و پاشنه را به سمت واروس می‌برد، بالا می‌آورد
• استئوتومی استخوان پاشنه (کالکانئوس)، برای برگرداندن پاشنه از حالت واروس، وقتی سفت و غیرقابل انعطاف است
• انتقال تاندون، که بیشتر از همه انتقال پرونئوس لونگوس به پرونئوس برویس است، برای متعادل کردن دوباره‌ی پا
• اصلاح انگشت‌ها برای چنگالی شدن ثابت
• بازسازی رباط‌های مچ پا، وقتی ناپایداری ایجاد شده است

اصلاح شکل پا بدون متعادل کردن دوباره‌ی تاندون‌ها، دلیل رایج تغییر شکل دوباره‌ی این پاهاست.